آی آر ارتش

متفاوت ترین سایت نظامی در ایران

آشنایی کامل با بالگرد ترابری شینوک

01 / 04 / 1392 | 18:41 | 5167 بازدید

داستان شینوک به چند سال پیش از 50 سال قبل بازمی گردد .در واقع ، داستان ان ریشه در تصمیم سال 1955 ( 1334 ) نیروی زمینی ایالات متحده امریکا مبنی بر استفاده از بالگرد به جای هواپیماهای " پرواز و فرود کوتاه " ( STOL ) توسط یگانهای هوانیروز این کشور برای پشتیبانی از واحدهای ارتشی ، دارد . تا پایان سال 1956 ( 1325 ) ، نیازهای نیروی زمینی امریکا برای چنین بالگردی تعیین و فرموله شد . در همین زمان ، شرکت هواپیماسازی ورتول " ( Vertol Aircraft Corporation ) مطالعه در مورد یک سری از بالگردها را برای پاسخگویی به نیازهای نظامی اغاز کرد .

بالگرد شینوک

" پیازکی " ، بنیانگذار این شرکت که همواره طرفدار طرح " ملخ پشت سر هم : بود ، در مه 1957 ( اردیبهشت 1336 ) طرح مدل 107 ( Model 107 ) را بر مبنای بکارگیری از موتور توربینی و استفاده از ملخ و سیستم انتقال نیروی بالگرد H-21 ارائه کرد .
نمونه تولیدی مدل 107 که ورتول 107 نامیده میشد ، اولین پرواز خود را در اوریل 1958 ( 2 اردیبهشت 1337 ) انجام داد . تا این زمان ، نیروی دریایی جزییات بیشتری از مشخصات مورد نیاز برای بالگرد " ترابری تهجمی متوسط " ( Medium Assault Transport ) را منتشر کرده و از شرکتهای مختلف دعوت کرد تا طرح های پیشنهادی خود را ارائه کنند .
در طی سال 1958 ( 1337 ) به نظر می امد که نیازهای هر دو نیروی زمینی و دریایی امریکا قابل پاسخگویی با یک طرح مشترک با وزن ناخالص 31400 پوند ( 14240 کیلوگرم ) و استفاده از 3 دستگاه موتور توربوشفت T-55 است . در سپتامبر 1958 ( شهریور 1337 ) ، طرح پیشنهادی شرکت ورتول به عنوان بهترین طرح پیشنهادی انتخاب شد . در پی ان ، طرح پیشنهادی به منظور کاستن از هزینه ها تغییر کرد و بر استفاده از 2 موتور – ضمن حفظ مقدورات عملیاتی – تاکید گردید .
با تغییر در طرح ، بالگرد جدید ، ورتول مدل 114 نامیده شد و نیروی زمینی قراردادی برای ساخت 5 فروند نمونه ازمایشی از ان را در ژوئن 1959 ( خرداد 1338 ) امضا کرد .

بالگرد شینوک

پیش از امضای این قرارداد ، نیروی زمینی در ژوئیه 1958 ( تیر 1337 ) ساخت پیش نمونه هایی از مدل 107 با عنوان YHC-1 A را به عنوان بالگرد ترابری سبک احتمالی و نیز ، کسب تجربه با موتورهای توربینی ، سفارش داد . سپس ، وقتی که مدل 114 سفارش داده شد ، YHC-1 B نامگذاری گردید – با این فرض ، بسیار دور از واقعیت بود . در واقع ، این دو نمونه ، به جز طرح های ملخ های پشت سر هم ، شباهت سازه ای اندکی با یکدیگر داشتند . لذا زمانی که وزارت دفاع امریکا در ژوئیه 1962 ( تیر 1347 ) برنامه شماره گذاری مشترک را اغاز کرد ، بالگرد بزرگتر ، H-47 نامگذاری شد ، در حالیکه نمونه کوچکتر – که چیزی فراتر از نمونه ازمایشی برتای نیروی زمینی به شمار نمی رفت – توسط نیروی دریایی و تفنگداران انتخاب شده و H-46 نامیده شد .
ویژگی های تعیین شده برای بالگرد ترابری جدید شامل توانایی حمل 6000 پوند ( 2720 کیلوگرم ) بار به فاصله 115 مایلی ( 185 کیلومتری ) و بازگشت با نیمی از این بار ، بدون نیاز به سوختگیری ؛ توانایی حمل 15570 پوند ( 7070 کیلوگرم ) بار به فاصله 23 مایلی ( 37 کیلوگرمی ) و بازگشت بدون بار و نیز ، دارا بودن برد عبوری 1160 مایل ( 1865 کیلومتر ) بود . سرعت زیاد ، مورد نیاز نبود ؛ ولی قابلیت پرواز درجا ، خارج از تاثیر زمین ( تشکیل هوای فشرده در زیر بالگرد ) در ارتفاع 6000 فوت ( 1830 متر ) در دمای 95 درجه فارنهایت ( 35 درجه سانتیگراد ) ، از سخت ترین ملزومات عملیاتی به شمار می امدند . دیگر نیازهای اجباری برای این بالگرد عبارت بودند از : توانایی حمل توانایی محموله های استاندارد قابل ترابری هوایی ، بارگیری از راه در بزرگ عقب و داشتن فضای کافی برای حمل 33 سرباز و یا 24 برانکارد .
مشخصات محموله تعیین شده توسط نیروی زمینی ، ابعاد داخل کابین مدل 114 را تعیین کرد که دارای 30 فوت ( 9/15 متر ) طول ، 90 اینچ ( 2/28 متر ) پهنا و 78 اینچ ( 1/98 متر ) ارتفاع بود . هر یک از دو موتور T-55 ساخت شرکت لایکامینگ ) Lycoming ) نمونه های ازمایشی 1940 اسب بخار توان داشتند که در نمونه های عملیاتی ( مدل ( A به 2200 اسب بخار افزایش یافت و در نمونه های بعدی به افزایش توان خود ادامه داد .
اولین نمونه از 5 فروند YHC-1 B که بعدها YCH-47A نامگذاری گردید ، در 28 اوریل 1961 ( 8 اردیبهشت 1340 ) از خط تولید خارج و برای انجام ازمایشات زمینی مورد استفاده قرار گرفت . در پی ان ، دومین نمونه تولیدی شینوک اولین پرواز خود را در 21 سپتامبر ( 30 شهریور ) همان سال انجام داد.
اولین فروند از 5 فروند YHC1- B که بعدها YCH-47A نامگذاری گردید ، در 28 اوریل 1961 ( 8 اردیبهشت 1340 ) از خط تولید خارج و برای انجام ازمایشات زمینی مورد استفاده قرار گرفت . در پی ان ، دومین نمونه تولیدی شینوک اولین پرواز خود را در 21 سپتامبر ( 30 شهریور ) همان سال انجام داد .
اولین نمونه تولیدی این بالگرد در 16 اوت 1962 ( 25 مرداد 1341 ) به نیروی زمینی امریکا تحویل شد و در پی شدت گرفتن مداخله امریکا در ویتنام و افزایش فعالیت های هوانیروز امریکا در ویتانم ، باعث شد که ناگهان سفارش تولید این بالگرد به 2 برابر افزایش یابد .

طرح دو ملخه :
شینوک دارای بزرگترین فضای داخلی در میان تمامی بالگردهای امریکایی است و رد ضمن ، دارای کوچکترین بدنه موجود – به استثنای ملخ ها – نسبت به فضای داخلی می باشد . به طوریکه با طول 51 فوت ( 15/54 متر ) ، این بالگرد فقط 0/25 اینچ ( 6/5 سانتی متر ) طویل تر از بالگرد بسیار سبکتر UH-60 Black Hawk است .
دلیل این امر ، طرح بی مانند دو ملخه ان می باشد که با حذف ملخ و میله دم ، امکان استفاده از تقریبا تمامی طول بدنه را برای حمل بار می دهد و نیز امکان نصب در بارگیری عقب – همانند هواپیماهای ترابری – را برای ان فراهم می کند .
به این ترتیب ، فرایند بارگیری و تخلیه بار از راه در عقب بسیار ساده می شود ؛ ضمن انکه با پایین اوردن در بارگیری عقب ، می توان از ان هم به عنوان بخشی از کف کابین بالگرد ، برای حمل بار در صورت نیاز ، استفاده کرد . به علاوه ، به دلیل استقرار پره های ملخ در ارتفاع زیاد ، سوار و پیاده کردن سربازان و یا بارگیری و تخلیه بار و تجهیزات ، حتی در زمان کارکرد ملخ ها ، به اسانی و ایمنی امکان پذیر است .

بالگرد شینوک


مدل های مختلف شینوک :
Ch-47 a :
این نمونه ، اولین مدل تولیدی شینوک و اولین بالگردی است که بر مبنای نظام جدید شماره گذاری وزارت دفاع امریکا که رسما از اول اکتبر ( 9 مهر 1341 ) اغاز گردید ، شماره گذاری شد .
تولید مدل a از اوایل 1960 میلادی ( اواخر 1338 ) اغاز شد و این بالگرد در 16 اوت 1962 ( 25 مرداد 1341 ) وارد خدمت گردید . اولین استفاده عملیاتی از ان هم به سیل زدگان ایالت کالیفرنیا بود . در این عملیات ، یک فروند شینوک به همراه 18 فروند دیگر از انواع دیگر بالگردها به منطقه اعزام شد و در طی این عملیات ، با حمل 276335 پوند ( 125346 کیلوگرم ) ، رکورد حمل 43/4 درصد از کل بار حمل شده توسط مجموع بالگردها را به خود اختصاص داد .
رکورد دیگر ثبت شده به نام این بالگرد ، در فوریه 1965 ( بهمن 1343 ) رکورد دیگر ثبت شده به نام این بالگرد ، یک پرواز بدون وقفه 1002 ناتیکال مایلی ( 1856 کیلومتر ) را در طی 8 ساعت و 59 دقیقه در پهنه امریکا انجام داد . در پایان این پرواز ، هنوز 1267 پوند ( 575 کیلوگرم ) از سوخت ان باقی مانده بود و ثابت کرد که این بالگرد می تواند از عرض اقیانوس اطلس – با توقف هایی در " آیسلند " و " گرین لند " برای سوخت گیری – پرواز کند .
با افزایش دخالت امریکا در ویتنام ، از سال 1966 ( 1354 ) ، شینوک ها بیش از پیش در ویتنام مورد استفاده قرار گرفتند و به دلیل قابلیت اعتماد ، توانایی عملیات در شرایط نامساعد جوی و قابلیت حمل محموله های سنگین وزن به رزمگاه – و معمولا زیر اتش دشمن – احترام زیادی را کسب کردند . با اینحال ، بزودی این نمونه جای خود را به مدل های پیشرفته تر و قویتر شینوک داد .

در مجموع ، 350 فروند از مدل a این بالگرد ساخته شد و علاوه بر امریکا ، توسط کشورهای ویتنام جنوبی ( 29 فروند ) و تایلند ( 4 فروند ) نیز به خدمت گرفته شد .

بالگرد شینوک مدل آ

CH-47 B :
CH-47 B دومین مدل اصلی شینوک و پاسخ بویینگ به نیاز برای مقدورات پروازی بهتر و حمل بار بیشتر بود که پس از تجربیات رزمی ویتنام اشکار شد .
این نمونه می توانست 14500 پوند ( 6577 کیلوگرم ) بار در ارتفاع سطح دریا حمل نماید که به گفته بویینگ ، 42 درصد بیشتر از مدل A بود . مدل بی حاصل ارتقای طرح شینوک در دو زمینه بود . اول ، بهسازی بدنه ؛ و دوم ، افزایش توان موتور ، مهندسین بویینگ تغییراتی نیز در شکل خارجی این بالگرد ایجاد کردند که شامل نصب تیغه هایی در انتهای بدنه ، به منظور افزایش ثبات سمتی در حین پرواز و نیز ، تغییراتی در مقر ملخ انتهایی بود .
CH-47 B علاوه بر موتورهای توربوشفت با توان ارتقا یافته – هر یک با توان 2850 اسب بخار – که به طور چشمگیری مقدورات پروازی و عملیاتی انرا افزایش می داد ، از ملخ هایی با طول پره بیشتر با مقطع جدید برای افزایش نیروی " برا " ( Lift ) و ثبات پروازی Chinook B در 9 سپتامبر 1966 ( 18 شهریور 1345 ) انجام شد و اولین نمونه ان در 10 مه 1967 ( 20 اردیبهشت 1346 ) به نیروی زمینی تحویل گردید . در مجموع ، 108 فروند از این بالگرد ساخته شد و خیلی سریع ، جای خود را به مدل C داد .

بالگرد شینوک مدل بی

CH-47 C:
این بالگرد ، سومین مدل اصلی شینوک به شمار می رود که علاوه بر امریکا ، کشورهای بسیاری – و از جمله ، کشورمان – نیز اقدام به خرید و استفاده از ان کردند .
از جمله تفاوت های مهم این نمونه نسبت به مدل B ، افزایش قدرت موتور ان ( مدل L-11 ( موتور T-55 )) به 3750 اسب بخار بود . یکی از دلایل اصلی تکمیل Chinook C ان بود که هیچ یک از نمونه های قبلی این بالگرد قادر به حمل توپ کششی 155 م م " M-198 " با وزن بیش از 15000 پوند ( 5443 کیلوگرم ) در هیچ عملیات واقعی نبودند . به گفته بویینگ ، وزن محموله شینوک در ماموریت های واقعی زمینی از 12000 پوند ( 5443 کیلوگرم ) در مدل B و 24000 پوند ( 10885 کیلوگرم ) در مدل C افزایش یافت .
اولین نمونه Chinook C برای اولین بار در 14 اکتبر 1967 ( 22 مهر 1346 ) به پرواز درامد و در 30 مارس 1968 ( 10 فروردین 1347 ) تحویل گردید .این مدل ، اخرین نمونه بالگرد شینوک بود که در جنگ ویتنام مورد استفاده قرار گرفت .
CH-47 C در ضمن ، توسط شرکت ایتالیایی " الیکوتری مریدیونالی " ( Elicotteri Meridionali ) – شعبه شرکت اگوستا – تحت امتیاز شرکت بویینگ ساخته شد که علاوه بر ایتالیا ، به ایران نیز صادر گردید .

بالگرد شینوک مدل سی

CH-47 D :
ch-47 d مدل اصلی مورد استفاده نیروی زمینی امریکا است . این مدل شینوک حاصل یک برنامه گسترده بازسازی و ارتقای نمونه های پیشین این بالگرد می باشد که در دهه 70 میلادی ( 50 خورشیدی ) اغاز شد .
با اینکه این نمونه از لحاظ مقدورات پروازی ، دارای برتری نسبت به مدل قبلی ( مدل c ) نیست ، در عوض از لحاظ قابلیت اهتماد ، تعمیر و نگهداری و نیز ، هزینه های عملیاتی ، برتری چشمگیری نسبت به مدل های پیشین این بالگرد دارد . به طوریکه به گفته کارخانه سازنده ، میزان تعمیر و نگهداری ان ، بر حسب نفر – ساعت ، 24% کمتر و هزینه های عملیاتی و پشتیبانی ان نیز ، 20% پایین تر از مدل قبلی است .
برنامه این بالگرد ، شامل بازگرداندن بالگردهای شینوک ( اول ، نمونه های قدیمی ) به کارخانه و بازسازی ان ، که شامل جدا کردن ملخ ها ، موتورها ، سیستم انتقال نیرو و سایر قطعات ، پیاده کردن بدنه تا حد پوسته و اسکلت سازه و بازرسی هر سانتی متر مربع از ان بود . هر جز معیوب با قطعه یا مواد تازه تعویض می گردید . سپس ، بالگرد بازسازی میشد که این خود ، شامل نصب 11 سیستم عمده جدید میشد و حاصل ان ، افزایش عمر بدنه به میزان 20 سال دیگر بود . این بالگردها در ضمن ، شماره تولید و سریال نظامی جدیدی دریافت می کردند . در مجموع ، 472 فروند شینوک به استاندارد مدل d ارتقا یافتند که شامل 403 فروند برای هوانیروز امریکا و مابقی برای متحدین و هم پیمانان این کشور بود .

بالگرد شینوک مدل دی

MH-47 D :
این نمونه ، مدل اختصاصی ساخته شده برای عملیات نیروهای ویژه می باشد که به سیستم سوختگیری هوایی و سایر تجهیزات مربوطه ، مجهز است . در مجموع ، 12 فروند از این نمونه ساخته شد که 6 فروند ان از ارتقای ch-47 a و 6 فروند دیگر ، از ارتقای ch-47 c می باشد .


MH-47 E :
این بالگرد ، نمونه فعلی مورد استفاده برای عملیات ویژه نیروی زمینی امریکا است . برنامه این بالگرد در ابتدای دهه 90 میلادی ( 70 خورشیدی ) اغاز گردید و در مجموع ، 26 فروند از ان ساخته شد . این بالگرد دارای مقدوراتی مشابه mh-47 d است ، ولی به ظرفیت سوخت ان اضافه شد و به یک رادار تعقیب / دوری از عوارض زمین مجهز می باشد .
در سال 1995 ( 1374 ) ، نیروی هوایی بریتانیا 8 فروند بالگرد شینوک hc-3 را برای استفاده توسط نیروهای ویژه بریتانیا سفارش داد . این بالگردها که در واقع نمونه های ارزان قیمت تر mh-47 e می باشند . در سال 2001 تحویل گردیدند ؛ ولی به دلیل مشکلات مرتبط با تجهیزات ان ، هرگز عملیاتی نشدند . در سال 2008 ( 1387 ) کار بر روی کاهش استاندارد این بالگرد از hc-3 به hc-2 اغاز شد تا این کشور بتواند انها را به خدمت بگیرد .

بالگرد شینوک مدل ایی

CH-47 F :
این بالگرد نمونه ارتقا یافته مدل D است که اولین پرواز ان در سال 2001 ( 1380 ) انجام شد و اولین نمونه تولیدی ان در 15 ژوئن 2006 ( 25 خرداد 1385 ) از خط تولید خارج گردید .
ch-47 f برای افزایش عمر خدمتی بالگردهای شینوک تا پس از سال 2030 ( 70 سال پس از اغاز تولید ) طراحی شده است . از میان اصلاحات این نمونه بسبت به نمونه های قبلی می توان از نصب موتور توربوشفت جدید با توان 4868 اسب بخار ، تجهیزات الکترونیکی پروازی ارتقا یافته و بدنه پیشرفته تر نام برد .این بالگرد قادر به پرواز با سرعت 175 مایل ( 282 کیلومتر ) بر ساعت ، ضمن حمل محموله ای به وزن 21000 پوند ( 9525 کیلوگرم ) است .
در 26 اوت 2008 ( 4 شهریور 1387 ) ، شرکت بویینگ اعلام کرد که نیروی زمینی امریکا قراردادی به ارزش 4/8 میلیارد دلار برای 191 فروند از این بالگرد به اضافه گزینه خرید غیر قطعی برای 24 فروند دیگر را امضا کرده است . کانادا نیز در 10 اوت 2009 ( 19 مرداد 1388 ) قراردادی برای خرید 15 فروند ch-47 f برای تحویل در 14 مارس 2013 ( 1392-1393 ) و ورود به خدمت پس از خروج نیروهای این کشور از افغانستان امضا کرد . هلند هم برنامه ای برای ارتقای 11 فروند مدل d شینوک به استاندارد f را دارد . در 15 دسامبر 2009 ( 24 اذر 1387 ) بریتانیا اعلام کرد که استراتژی بالگرد اینده این کشور شامل خرید 24 فروند ch-47 f جدید می باشد که از سال 2012 به بعد تحویل خواهد شد . در 20 مارس 2010 ( 29 اسفند 1388 ) ، دولت استرالیا هم 7 فروند مدل f را سفارش داد . این بالگردها جانشین 6 فروند ch-47 d نیروی زمینی استرالیا در فاصله سال های 2014-2017 ( 1393-1397 ) خواهند داشت .

باگرد شینوک مدل اف

MH-47 G :
این بالگرد ، نمونه عملیات ویژه می باشد که در حال تحویل به هوانیروز امریکا است . این نمونه مشابه mh-47 e است ، ولی تجهیزات و نمایشگرهای داخل کابین ان ، پیشرفته تر می باشد .
طبق برنامه قرار بود که انواع mh-47 d و mh-47 e تا پایان سال 2003 ( 1382 ) به استاندارد نمونه g ارتقا یابند که شامل 25 فروند mh-47 e و 11 فروند mh-47 d بود . این تعداد به 12 فروند نمونه g موجود در خدمت اضافه شد .


خریداران :
فهرست خریداران شینوک در طی 50 سال گذشته طولانی است . به طوریکه در مجموع ، 20 کشور در گروه استفاده کنندگان از مدل های مختلف نظامی این بالگرد می باشند . به علاوه ، 7 کشور ( شامل چین ) نیز انواع غیر نظامی انرا سفارش داده اند .

از انجایی که اشاره به تمامی خریداران شینوک ، به دلیل تعداد زیاد انها باعث طولانی شدن بیش از حد این نوشتار می شود ، لذا تنها اشاره ای مختصر به داستان شینوک های ایران خواهیم داشت . با ذکر این نکته که علیرغم گفتگو با مسوولان روابط عمومی هوانیروز کشورمان و جلب توافق انها ، پس از گذشت چند ماه ، هنوز هیچ اطلاعاتی در مورد نحوه ورود به خدمت و خدمات این بالگرد در کشورمان دریافت نکرده ایم ! لذا به انچه که در پی می اید ، با استفاده از منابع منتشره و بویژه اینترنت تهیه شده است .


شینوک های ایرانی:

بر اساس توافق مهمی که بین شرکت امریکایی بوئینگ و شرکت ایتالیایی Elicotteri meridionali صورت پذیرفت نیرویی هوایی ۲۰ فروند از این هلیکوپتر را که شرکت ایتالیایی برایش ساخته بود در سال ۱۹۷۱ تحویل گرفت.

شرکت ایتالیایی Elicotteri meridionali در آگوست سال ۱۹۷۶ در شهری به نام Frosinone واقع در جنوب شرقی رم تاسیس گردیدنخستین گروه ۲۰ فروندی از بالگردهای نیروی هوایی ایران با شماره سریالهای ۴-۲۰۰ تا ۴-۲۰۹ و ۵-۳۰۰ تا۵-۳۰۹ بود.پیش از تخویل این بالگردها به ایران شرکت بوئینگ نمونه هایی از این بالگرد را برای آزمایش در آب و هوا کویری و ارتفاعات به ایران فرستاده بود.برخی منابع بر این عقیده هستند که شش یا هشت فروند نخستین بالگردهای شینوک ایارن ساخت بوئینگ بوده است که توسط منبع معتبری تایید نشده است.

هوانیروز هفتاد فروند از این هلیکوپتر را در سالهای میان ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۶ تحویل گرفت.شماره سریال این بالگردها ۵-۴۰۵۰ تا ۵-۴۱۱۹ بود ،البته ایران قراردادی برای تحویل ۵۰ فروند دیگر از این هلیکوپتر با شرکت  Elicotteri Meridionali منعقد کرد که متاسفانه کنسل گردید.هرچند ذکر این نکته خالی از لطف نیست که شرکت Augusta در سال ۱۹۸۷ حداقل ۱۱ فروند از این هلیکوپتر را با شماره سریال نامعلوم به ایران تحویل داد.

پس از انقلاب اسلامی سیستم سریال بندی هواپیماها به یک – و چهار عدد تغییر یافت که سریال بندی کنونی انها نامعلوم است.همچنین برای سریال بندی هواپیمهای نظامی از هیچ ترتیبی تبعیت نشده است و از این رو تشخیص شماره سریالها تقریبا غیر ممکن است.زیر این شماره سریالها همیشه عددی داخل یه دایره وجود دارد که به نظر میرسد نشان دهنده شماره پایگاه عملیاتی بالگرد و یا هواپیماست.

بر اساس اطلاعاتی از منابع نامشخص ، شرکت پشتیبانی و نوسازی بالگردهای ایران (پنها) با مجموعه ای زنجیره ای و  بسیار گسترده و مجهز (در ۱۶ مکان ) بطور کامل تمام مدلهای بالگردهای نظامی ایران را اورهال کرده و برخی قطعات آن را به روش مهندسی معکوس ساخته که این شامل chinook  هم میشود.

منابع اذعان دارند که در دسامبر ۲۰۰۱ نیروی هوایی دارای ۱۴ فروند هلیکوپتر شینوک عملیاتی بوده است که از این میان ۵ فروند از بالگردهای زمان جنگ بوده اند که بطور کامل بازسازی شده بوند.شش فروند از این هلیکوپتر ها به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تحویل داده شد.هوانیروز نیز دارای ۴۵ فروند بالگرد شینوک عملیاتی در شرایط بسیار خوب بوده است.

شینوک های ایرانی

مشخصات کلی:

نوعهلیکوپتر ترابری

سازندهبوئینگ

اولین پرواز۲۱ سپتامبر ۱۹۶۱

وضعیتفعال، در حال ساخت

کاربران اولیهارتش ایالات متحده آمریکا

تولید۱۹۶۲ - تاکنون

تعداد ساختبیشتر ۱٬۱۷۹

قیمتمتوسط ۳۵ میلیون دلار (۲۰۰۸)


منابع:

انجمن دانشجو

بعد چهارم

ویکی پدیا

simorgh146simorgh146 در تاريخ 1392/4/31 گفته:
خسته نباشید...یه چندتا عکسم میذاشتید بد نبود...
پاسخ : تصاویر حذف شدن....به زودی پست ها ویرایش خواهد شد.
نظر بگذارید
نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:):(;):D;)):X:?:P:*=((:O@};-:B/:):S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟[حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
# ذخیره‌ی تصویر